Η ογκολογική μας ομάδα δημιουργήθηκε από τον ογκολόγο Α. Α. Καραγιάννη και συνεργάζεται με ιατρούς όλων των ειδικοτήτων που εμπλέκονται στην θεραπεία του καρκίνου, με σκοπό την ολοκληρωμένη και καλύτερη δυνατή αντιμετώπιση των κακοήθων νεοπλασιών, την πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση τους.
Δευ-Παρ: 9:00πμ - 5:00μμ Σαβ-Κυρ: Κλειστά
Κινητό: (+30) 6973397076
Athanasios Karagiannis
Title Image

Παρενέργειες Χημειοθεραπείας

Ο καρκινικός πόνος

Ο καρκινικός πόνος

ΠΟΝΟΣ, ορίζεται ως η δυσάρεστη αισθητηριακή και συναισθηματική εμπειρία που σχετίζεται με μια εγκατεστημένη ή επαπειλούμενη (δυνητική) βλάβη των ιστών και εκφράζεται με όρους που υποδηλώνουν τον χαρακτήρα και την ένταση της βλάβης. Αυτός είναι ο ιατρικός ορισμός του πόνου. Στη πραγματικότητα, για τον καρκινοπαθή που βιώνει τον πόνο, είναι μια εξαιρετικά δυσάρεστη εμπειρία η οποία συχνά οδηγεί σε μια ιδιαίτερα κακή ποιότητα ζωής των καρκινοπαθών, κυρίως στα τελευταία στάδια της ζωής τους.

Περίπου το 30% των ασθενών με καρκίνο εμφανίζει πόνο κατά τη διάρκεια της θεραπείας, ενώ οι ασθενείς με προχωρημένο καρκίνο εμφανίζουν πόνο σε ποσοστό μεγαλύτερο του 70%.

Δυστυχώς, ένα μεγάλο ποσοστό των ασθενών με καρκινικό πόνο, υποθεραπεύεται, με αποτέλεσμα να έχουν μέτρια ως κακή ποιότητα ζωής και περιορισμό των καθημερινών δραστηριοτήτων τους.

Η αιτία της ανεπαρκούς αντιμετώπισης του καρκινικού πόνου είναι το γεγονός ότι δεν γίνεται σωστή αξιολόγηση, διάγνωση του είδους του πόνου και διαχείριση της επώδυνης κατάστασης. Οι καρκινοπαθείς φτάνουν πολλές φορές να εξαντληθούν ψυχολογικά, σωματικά και οικονομικά. Πρέπει να θυμόμαστε πάντα ότι ο καρκινικός πόνος μπορεί να ελεγχθεί, φαρμακευτικά ή με άλλους τρόπους όπως με τη βοήθεια της ακτινοθεραπείας ή της χειρουργικής επιδιόρθωσης της βλάβης που τον προκαλεί.

 

Το νευρικό σύστημα αποτελείται από τον εγκέφαλό μας, το νωτιαίο μυελό και ένα δίκτυο νεύρων σε όλο το σώμα μας. Ο εγκέφαλος είναι το κέντρο ελέγχου.

  • Τα νεύρα σε όλο το σώμα έχουν απολήξεις γνωστές ως υποδοχείς του πόνου. Αυτοί μπορούν να ενεργοποιηθούν από την πίεση που ασκεί ο όγκος σε κάποιο νεύρο, από χημικές ουσίες που απελευθερώνονται από το κατεστραμμένο ιστό ή από μια ανατομική βλάβη που προκλήθηκε λόγω της παρουσίας του καρκίνου.
  • Οι υποδοχείς του πόνου στέλνουν μηνύματα κατά μήκος των νεύρων πρώτα στο νωτιαίο μυελό και στη συνέχεια στον εγκέφαλό μας. Όταν τα επώδυνα μηνύματα φτάνουν στον εγκέφαλο μας, θα αισθανθούμε πόνο.
  • Ο εγκέφαλος αντιδρά στον πόνο απαντώντας με άλλα μηνύματα (κινητικά) τα οποία αντιπροσοπεύουν την αντίδρασή μας. Για παράδειγμα, εάν αισθάνθούμε πόνο, όπως για παράδειγμα ένα τρύπημα στο χέρι μας, το μήνυμα μεταφέρεται στον εγκέφαλο και αυτός απαντά απομακρύνοντας το το χέρι μας από το αιχμηρό αντικείμενο.

Τα είδη του πόνου

Οξύς πόνος

Στους ογκολογικούς ασθενείς ο οξύς πόνος ξεκινάαιφνιδίως, δεν διαρκεί πάνω από (3) τρεις μήνες και μπορεί να εκδηλωθεί ως συνέπεια της ανάπτυξης του όγκου ή του τραυματισμού των παρακείμενων ιστών, ενώ συνήθως είναι σύντομης χρονικής διάρκειας, υποχωρεί µε τη θεραπεία και εκδηλώνεται με χαρακτηριστικά που μπορούν εύκολα να περιγραφούν ενώ συχνά συνοδεύεται από αυξημένα επίπεδα άγχους, εφίδρωση, αυξημένη αρτηριακή πίεση, ταχυκαρδία και πολλά άλλα.

Χρόνιος πόνος

Χρόνιος πόνος θεωρείται αυτός που παραμένει μετά την αποδρομή της αιτίας που τον προκάλεσε και διαρκεί πάνω από (3) τρεις μήνες . Είναι περισσότερο υποκειμενικός και δεν μπορεί να περιγραφεί το ίδιο εύκολα όπως ο οξύς πόνος. Σύμφωνα με την American Cancer Society, ο χρόνιος καρκινικός πόνος συχνά εκδηλώνεται, ως:

–επίμονος συνεχής πόνος που μπορεί να διαρκέσει όλη την ημέρα, ή ως

–αιφνίδιος πόνος, δηλαδή ένας πόνος που εκδηλώνεται απότομα και διαρκεί από λίγα λεπτά έως μία ώρα με ιδιαίτερα υψηλή ένταση και υποχωρεί το ίδιο απότομα σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα ανεξάρτητα από το εάν ο ασθενής ήδη είναι υπό αγωγή για την αντιμετώπιση και την ανακούφιση του πόνου που βιώνει.

Ο αιφνίδιος πόνος μπορεί να εκδηλωθεί με αρκετά επεισόδια ανά ημέρα, ως συνέπεια του ίδιου του όγκου ή της θεραπείας που ο ασθενής λαμβάνει ή μετά από συγκεκριμένες δραστηριότητες όπως είναι για παράδειγμα το περπάτημα ή το ντύσιμο. Μπορεί επίσης να εκδηλωθεί χωρίς να υπάρχει εμφανής αιτία.

Ο χρόνιος πόνος ‘εξαντλεί’ τον πάσχοντα και τον κάνει ανίκανο να ανταπεξέλθει στις υποχρεώσεις του προς την εργασία, την οικογένεια και το κοινωνικό του περιβάλον. Εκτός του ότι οφείλεται σε διαφορετικούς μηχανισμούς από αυτούς του οξέως πόνου, ο χρόνιος πόνος συχνά δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την εμφάνιση ενός πλέγματος σωματικών και ψυχοκοινωνικών αλλαγών όπως ακινησία και συνακόλουθη εξασθένιση μυών, συνδέσμων κ.λ.π., καταστολή του ανοσοποιητικού συστήματος και αυξημένη ευαισθησία σε ασθένειες, διαταραχές ύπνου, ανορεξία και καχεξία, υπερβολική εξάρτιση από την οικογένεια και άλλα άτομα που παρέχουν φροντίδα, κατάχρηση των επαγγελματικών συστημάτων παροχής φροντίδων υγείας, πτωχή επίδοση στην εργασία ή ανικανότητα προς εργασία, απομάκρυνση από την κοινωνία και την οικογένεια, εσωστρέφεια, άγχος, φόβο, θυμό, κατάθλιψη.

Αλωπεκία

Η απώλεια των μαλλιών (αλωπεκία) δημιουργεί σημαντική ψυχολογική επιβάρυνση στον/στην ασθενή, καθώς αποτελεί την εμφανέστερη παρενέργεια της αντικαρκινικής θεραπείας. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η κατάσταση αυτή είναι αναστρέψιμη. Είναι σκόπιμο, το πρόβλημα της αλωπεκίας να συζητείται με τον ογκολόγο παρουσία συγγενών ή φίλων του ασθενούς καθώς συχνά, ο ασθενής είναι τόσο ταραγμένος, που δεν μπορεί να συγκρατήσει όλες τις πληροφορίες.

a
a

Αιματολογική τοξικότητα

Ως γνωστόν τα καρκινικά κύτταρα αναπτύσσονται και διαιρούνται γρήγορα και επομένως τα αντικαρκινικά φάρμακα είναι έτσι κατασκευασμένα ώστε να εξουδετερώνουν τα ταχέως αναπτυσσόμενα κύτταρα. Παράλληλα όμως, υπάρχουν και φυσιολογικά κύτταρα του οργανισμού με ανάλογη συμπεριφορά. Άρα τα αντικαρκινικά φάρμακα μπορούν να επηρεάσουν και αυτά. Ανάμεσα στα ταχέως πολλαπλασιαζόμενα φυσιολογικά κύτταρα που συνήθως βλάπτονται είναι τα κύτταρα του αίματος που σχηματίζονται στο μυελό των οστών. Τα κύτταρα του αίματος είναι τα ερυθρά αιμοσφαίρια, τα λευκά αιμοσφαίρια και τα αιμοπετάλια. Η χημειοθεραπεία επομένως μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλά επίπεδα των κυττάρων στο αίμα, προκαλώντας μια ποικιλία συμπτωμάτων. Τα συμπτώματα εξαρτώνται από το είδος των κυττάρων του αίματος που επηρεάζονται.

Λοίμωξη

Κατά τη διάρκεια της χημειοθεραπείας ο κίνδυνος λοίμωξης είναι υψηλότερος απ’ ότι συνήθως. Αυτό συμβαίνει γιατί εξαιτίας της χημειοθεραπείας μειώνεται ο αριθμός των λευκών αιμοσφαιρίων στο αίμα, των κυττάρων δηλαδή που είναι υπεύθυνα για την άμυνα του οργανισμού μας κατά των λοιμώξεων.

Όταν τα λευκά αιμοσφαίρια είναι μειωμένα θα χρειαστεί να λάβουμε ορισμένες προφυλάξεις για να μειώσουμε τον κίνδυνο ανάπτυξης μιας λοίμωξης.

Σε γενικές γραμμές πρέπει πάντα να θυμόμαστε ότι οποιαδήποτε λοίμωξη, που μπορεί ένας άνθρωπος με φυσιολογικό αριθμό λευκών, να περάσει χωρίς συμπτώματα και ανάγκη αγωγής, μπορεί να είναι απειλητική για τη ζωή μας εάν τα λευκά αιμοσφαίρια βρίσκονται σε χαμηλά επίπεδα.

a
a

Ναυτία-Έμετος

Η πλειοψηφία των ανθρώπων που θα υποβληθεί σε χημειοθεραπεία και δεν θα λάβει αντιεμετική αγωγή θα εμφανίσει ναυτία και εμέτους. Η εμφάνιση αυτών, αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους φόβους των καρκινοπαθών που υποβάλλονται σε τέτοιου είδους θεραπείες, ενώ ο πλημμελής έλεγχος τους επηρεάζει αρνητικά τις καθημερινές τους δραστηριότητες και την ποιότητα ζωής τους.

Κόπωση

Κόπωση, σημαίνει ότι αισθάνεστε υπερβολικά κουρασμένοι ή εξαντλήμένοι στο σύνολο ή στο μεγαλύτερο μέρος της ημέρας σας. Η κόπωση αυτή δεν αντιμετωπίζεται εύκολα με την ξεκούραση και μπορεί να σας επηρεάσει σωματικά, ψυχολογικά και συναισθηματικά.

Οι άνθρωποι που παρουσιάζουν κόπωση έχουν ελάχιστη ή καθόλου ενέργεια και δυσκολεύονται να κάνουν απλά, καθημερινά πράγματα που έχουν συνηθίσει να κάνουν και τα θεωρούσαν δεδομένα.

Η κόπωση αντιμετωπίζεται με μεγαλύτερη δυσκολία όταν ήδη προσπαθείτε να αντιμετωπίσετε τον καρκίνο, τόσο θεραπευτικά όσο και ψυχολογικά.

a
a

Μεταβολές σωματικού βάρους

Η χημειοθεραπεία μπορεί άμεσα ή έμμεσα να προκαλέσει αύξηση βάρους ή απώλεια βάρους. Μικρές διακυμάνσεις (λίγα κιλά) στο βάρος σας, μετά από χημειοθεραπεία, είτε προς τα πάνω είτε προς τα κάτω, δεν είναι επικίνδυνες. Ωστόσο, μια σημαντική απώλεια ή αύξηση του σωματικού βάρους μπορεί να επηρεάσει την υγεία σας και / ή την ικανότητά σας να ανεχθείτε την περεταίρω χορήγηση της θεραπείας σας.

Αλλαγές στη γεύση

Οι αλλαγές τις γεύσης είναι αρκετά συνηθισμένες κατά τη διάρκεια της χημειοθεραπείας. Ο ακριβής λόγος για τις μεταβολές αυτές δεν είναι σαφής, αν και πιστεύεται ότι είναι αποτέλεσμα των βλαβών στα κύτταρα της στοματικής κοιλότητας, η οποία είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη στη χημειοθεραπεία.

Περίπου το 50% των ασθενών που υποβάλλονται σε χημειοθεραπεία θα παρουσιάσουν αλλαγές στη γεύση.

a
a

Διάρροια

Η διάρροια είναι μία συνήθης διαταραχή που χαρακτηρίζεται από τη συνεχή αποβολή κοπράνων από το έντερο σε ρευστή κατάσταση, λόγω αυξημένης κινητικότητας του εντέρου αλλά και βλάβης των φυσιολογικών δομικών του στοιχείων δηλαδή τών κυττάρων από τα οποία αποτελείται.

Δυσκοιλιότητα

Η δυσκοιλιότητα είναι μια συχνή, ενοχλητική και συχνά υποεκτιμημένη επιπλοκή σε ασθενείς με καρκίνο οι οποίοι λαμβάνουν χημειοθεραπεία. Ο όρος αυτός αναφέρεται στην αργή προώθηση του περιεχομένου του παχέος εντέρου που έχει ως αποτέλεσμα τη μη συχνή και δύσκολη αφόδευση και τη δημιουργία, συνήθως, στεγνών και σκληρών κοπράνων. Η δυσκοιλιότητα είναι ένα σύμπτωμα και όχι μια ξεχωριστή νόσος.

a
a

Στοματίτιδα και ξηροστομία

Η χημειοθεραπεία και η ακτινοθεραπεία μπορεί να επηρεάσει το στόμα σας, κάνοντας το ξηρό ή δημιουργώντας ενοχλητικές, επώδυνες πληγές.

Σε αυτό το τμήμα θα σας δώσουμε μερικές πληροφορίες για το πώς μπορείτε να φροντίσετε το στόμα σας πριν και κατά τη διάρκεια της χημειοθεραπείας

Σύνδρομο χεριών-ποδιών

Ονομάζεται επίσης παλαμο-πελματιαία ερυθροδυσαισθησία και είναι μια παρενέργεια που μπορεί να προκύψει από διάφορους τύπους χημειοθεραπείας ή βιολογικής θεραπείας με φάρμακα που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία του καρκίνου. Για παράδειγμα, καπεσιταβίνη (Xeloda), 5-Flurouracil (5FU), δοξορουβικίνη σε συνεχή έγχυση, λιποσωμική δοξορουβικίνη (Caelyx), και υψηλή δόση ιντερλευκίνης-2, μπορούν να προκαλέσουν αυτή την αντίδραση του δέρματος σε κάποιους ασθενείς.

a
a

Περιφερική νευροπάθεια

Περιφερική νευροπάθεια είναι ένας όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει τις βλάβες στα περιφερικά νεύρα, δηλαδή στα νεύρα που βρίσκονται έξω από τον εγκέφαλο και το νωτιαίο μυελό και βρίσκονται σε κάθε σημείο του σώματός μας.

Περιφερική νευροπάθεια, δεν είναι μια συγκεκριμένη νόσος αλλά εμφανίζεται είτε ως ένα σύμπτωμα που προκαλείται από πολλές διαφορετικές παθήσεις είτε ως παρενέργεια φαρμάκων που μπορούν να βλάψουν τα περιφερικά νεύρα.

Εδώ θα αναφερθούμε στη περιφερική νευροπάθεια που σχετίζεται με τον καρκίνο και κυρίως για την νευροπάθεια που προκαλείται ως παρενέργεια της χημειοθεραπείας.

Διαταραχές δέρματος και νυχιών

Ορισμένοι τύποι χημειοθεραπείας μπορούν να βλάψουν τα ταχέως αναπτυσσόμενα κύτταρα του δέρματος και των νυχιών. Αν και αυτές οι βλάβες μπορεί να είναι εμφανείς και ενοχλητικές, οι περισσότερες είναι μικρής έκτασης και διάρκειας και δεν χρειάζονται θεραπεία. Πολλές από αυτές επομένως θα υποχωρήσουν αμέσως μετά την ολοκλήρωση της χημειοθεραπείας. Ωστόσο, οι σημαντικές δερματικές παρενέργειες θα πρέπει να αντιμετωπίζονται άμεσα, καθώς μπορούν να προκαλέσουν μόνιμη βλάβη.

a
a

Προβλήματα της σεξουαλικής ζωής

Τόσο οι άνδρες όσο και γυναίκες μπορούν να εμφανίσουν σεξουαλικά προβλήματα τόσο ως αποτέλεσμα της νόσου όσο και της θεραπείας του καρκίνου. Οι παρενέργειες μπορεί να διαφέρουν μεταξύ ανδρών και γυναικών. Παρόλο που μπορεί να αισθάνεστε άβολα, είναι σημαντικό να συζητήσετε τα προβλήματα αυτά με τον ογκολόγο σας. Υπάρχουν διάφορες διαθέσιμες επιλογές που μπορούν να σας βοηθήσουν στη διαχείριση των σεξουαλικών προβλημάτων που θα συναντήσετε.

Αϋπνία

Η αϋπνία είναι η δυσκολία να κοιμηθούμε ή να διατηρήσουμε ένα συνεχή και ήσυχο ύπνο, με αποτέλεσμα την χαμηλού επιπέδου ποιότητα ζωής, από την παρουσία συνεχούς αισθήματος κόπωσης, εκνευρισμού, αδυναμία συγκέντρωσης και άλλων, από την παρατεταμένη και μη φυσιολογική έλλειψη ύπνου.

a